Arie Koster Bijenhelpdesk

Verantwoording -- Deze pagina geeft een selectie van plantensoorten die in oude kruidentuinen werden gekweekt en tevens door bijen worden bezocht. Op deze pagina worden ij hoofdzaak oude geneeskruiden (sommige soorten worden nog steeds gebruikt) en keukenkruiden genoemd. Het overzicht dat hier wordt gegeven is vrijwel volledig gebaseerd op de sortimenten van de Klooster hof bij Ter Apel, het Openluchtmuseum (Arnhem), de Kruidhof in Buitenpost en de Botanische Tuin de Dreijen in Wageningen. De meeste van de hieronder genoemde planten groeien als vrijstaande plant redelijk tot goed in gemiddelde tuingrond. Voor speciale groeikenmerken wordt verwezen naar het Plantenvademecum.

Inwendig gebruik van onderstaande planten kan ernstige gevolgen hebben voor de gezondheid en zelf dodelijk zijn.

Achillea millefolium - Gewoon duizendblad: VAST: jul-okt, wit tot roze, blw. tuil. Hemi, ondergrondse uitlopers, 0,15-0,7. Vochtige tot droge, vrij schrale tot matig voedselrijke zandige tot kleiige bodems; in allerlei grazige vegetaties; in graslanden, bermen, gazons, op dijken, langs sloot- en vijverkanten, tussen het plaveisel en voegen van stenen taluds van viaducten en stedenglooiingen van kanalen. Zon. TUIN (inh), Tegel; ZINTUIGPL: G.blad; Fauna: Hb1, W.bij, Vlin. (geneeskruid)

Agastache foeniculum - Dropplant: VAST, kortlevend/eenjarig: jul-sep okt, Lila-lilablauw, blw. Aar. Hemi/Ther, 0,7-1,3. Vochthoudende, matig voedselrijke bodems; zeer gevoelig voor winternatte bodems. Zon. TUIN (uith), Tegel; ZINTUIGPL: Geur blad; Fauna: Hb2, Hom, W.bij, Vlin. (geneeskruid)

Allium cepa - Ui: BOL, jul-aug, wit, blw. bolvormig scherm. Geof, 0,6-1,2. Vochtige, voedselrijke, neutrale bodems. Zon. TUIN (uith); E&P: bol; ZINTUIGPL: Geur blad; Fauna: Hb5, Hom, W.bij, Vlin. (keukenkruid)

Allium fistulosum - Grof bieslook/Pijplook: BOL, jun-sep, roomwit, blw. bolvormig scherm. Geof, 0,5-0,6. Vochthoudend tot vochtig, matig voedselrijke tot voedselrijke bodems. Zon. TUIN (uith); E&P: bald; ZINTUIGPL: Geur blad; Fauna: Hb2, Hom, W.bij, Vlin. (keukenkruid)

Allium porrum - Prei: BOL, jun-aug, roze-wit, bolvormig scherm. Geof, 04-0,9. Vochtige, voedselrijke, neutrale bodems. Zon. TUIN (uith); E&P: bol =H16; ZINTUIGPL: Geur blad; Fauna: Hb3, Hom, W.bij. (keukenkruid)

Allium schoenoprasum - Bieslook: BOL, mei-jul, roze-violet, blw. hoofdjesachtig scherm. Geof, 0,2-0,4. Min of meer droge tot vochtige, schrale tot matig voedselrijke, al dan niet kalkhoudende bodems van nature op grazige, winternatte, plekken langs rivieroevers; verwilderd op veel andere plaatsen in bermen, dijken, langs spoorwegen, voormalige boerenerven en in de bebouwde kom. Zon-licht beschaduwd. TUIN (inh), Tegel, Rots; ZINTUIGPL: Geur blad; Fauna: Hb3, Hom, W.bij, Vlin. (keukenkruid)

Allium ursinum - Daslook: BOL, apr-mei, wit, blw. scherm. Geof, 0,2-0,35. Vochtige, matig voedselrijke, neutrale tot veelal kalkhoudende en humusrijke bodems; in hellingbossen en onder allerlei soorten loofhout beplantingen; beschaduwd in het voorjaar, diepe schaduw in de zomer. TUIN (inh); E&P: blad; ZINTUIGPL: Geur blad; Fauna: Hb2, W.bij. (keukenkruid)

Aloysia triphilla - Citroenverbena: KUIPPLANT, HEESTER, h1j, aug-sep, lila tot wit, blw. aardachtige pluim; bovengronds niet geheel winterhard; tot 3,0x. Droge, schrale tot matig voedselrijke bodems. Zon. TUIN (uith); ZINTUIGPL: Geur blad; Fauna: Hb1, Hom.

Anthemis tinctoria - Gele kamille: VAST: jun-sep, geel, blw. alleenstaand, Hemi: kortlevende vaste plant; 0,4-0,7. Droge, open, schrale tot matig voedselrijke bodems en op stenig substraat; voornamelijk op gruizige bodems van spoorwegen en op verweerde muren. Zon. TUIN (inh), Tegel, Rots; Fauna: Hb1, W.bij, Vlin. (verplant)

Althaea officinalis - Echte heemst: VAST: jul-sep, roze tot witachtig, blw. tros; bladen dicht fluweelachtig behaard. Hemi, 0,8-1,5. Meestal in brak milieu, strooiselruigten, en op kleiige en venige bodems; in sloten, spoorsloten, verruigd riet, aan oevers van rivieren en voormalige zeegaten. Zon. TUIN (inh); Fauna: Hb3, Hom. (geneeskruid)

Althaea rosea - Stokroos: VAST: jun-sep, donkerrood-wit, blw. tros. Hemi, kortlevende vaste plant,1,0-2,0, b1/4. Vochtige tot vochthoudende, matig voedselrijke bodems. Zon-halfschaduw. TUIN (uith), Tegel; Fauna: Hb3, Hom. (geneeskruid)

Anethum graveolens - Dille: EENJARIG, jul-sep, geel. Ther, 0,8-1,4. Vochthoudende, matig voedselrijke tot voedselrijke neutrale bodems. Zon. TUIN (uit); E&P: zaad; ZINTUIGPL: Geur blad, Smaak zaad; Fauna: Hb3, Hom, W.bij, Vlin. (keukenkruid)

Angelica archangelica - Grote engelwortel: TWEE/DRIEJARIG: jun-jul, wit. Hemi, 1,0-2,5; wordt meer dan 1 m breed. Natte tot zeer vochtige en zeer voedselrijke bodems; het meest tussen basaltglooiingen en aanspoelingsgordels van rivieren, kanalen, overslaghavens en meren. Zon- licht beschaduwd. TUIN (inh); Fauna: Hb3, Hom, W.bij, Vlin. (geneeskruid)

Angelica sylvestris - Gewone engelwortel: TWEEJARIG: jul-sep, wit tot iets roze. Hemi, twee- tot driejarig; 1,0-1,8. Natte tot vochtige, voedselrijke, zandige tot kleiige, humusrijke bodems, maar niet op zeeklei; in ruigten, langs sloten, vaarten, kanalen en allerlei andere watergangen, vijverkanten en in natte grasvelden, weg- en spoorbermen; verder langs en in lichte loofbossen. Zon- licht beschaduwd. TUIN (inh); Fauna: Hb3, Hom, W.bij, Vlin. (geneeskruid)

Anthyllis vulneraria - Wondklaver: VAST: mei-jun, geel, blw. hoofdje, stengels liggend. Hemi, 0,15-0,6. Meestal op droge, voedselarme kalkhoudende zandige bodems; op min of meer open gronden; in grazige vegetaties in de duinen, en in wegbermen door de duinen; verder veel op spoorwegterreinen in noord- en Zuid-Holland en in (Geen suggesties); op spoorwegterreinen ook als pionierplant. Zon. TUIN (inh), Rots; Fauna: Hb1, Hom. (geneeskruid)

Aquilegia vulgaris - Wilde akelei: VAST: mei-jul, blauw-violet, blw. armbloemige pluim. Hemi, penwortel, 0,5-0,8. Droge tot vochthoudende, kalkhoudende, voedselarme of matig voedselrijke zand-, leem- en zavelgronden; langs heggen, in stadsplantsoenen, in min of meer open grazige, ruige vegetaties op spoorwegterreinen. Zon. TUIN (inh), Tegel; Giftig (mens); Fauna: Hb3, Hom. (geneeskruid)

Arnica montana - Valkruid : VAST: jun-jul, oranjegeel, blw. alleenstaand. Hemi, rozet, 0,3-0,5. Vochtige tot iets droge, voedselarme, zwak zure, zandige en lemige bodems; in grazige vegetaties, grazige heide, spoorbermen en terreinen van waterleidingbedrijven. Zon. TUIN (inh); Fauna: Hb1. (geneeskruid)

Asparagus officinalis ssp . off . - Tuinasperge: VAST: mei-jul, groenig, blw. okselstandige armbloemige tros; bes rood. Geof, 0,5-1,8. Droge tot vochthoudende, schrale tot matig voedselrijke en vaak kalkhoudende, zandige en lemige bodems; in grazige vegetaties en tussen struweel; in de duinen, op spoordijken, braakliggende overhoeken. Zon. TUIN (inh); E&P: jonge spruit; Fauna: Hb4, Hom, W.bij, Vlin. (geneeskruid)

Atropa bella-donna - Wolfskers: VAST: jun-aug, bruinpaars en geel aan de binnenkant, blw. okselstandig; bes zwart. Hemi, 0,5-1,3. Vochtige, vrij schrale, kalkhoudende bodems; op kapvlakte en andere open plekken in bos en struweel; halfschaduw-zon. TUIN (inh); Giftig (mens); Fauna: Hb1, Hom. (geneeskruid)

Ballota nigra ssp . foetida - Stinkende ballote: VAST: jun-sep, lichtpaars, blw. okselstandig. Hemi, 0,6-0,9.Iets vochtige tot zomer droge, matig voedselrijke, zandige tot kleiachtige en veelal stoffige bodems; langs heggen, in bermen op dijken op spoorwegterreinen, op braakliggende terreinen en in stadsplantsoenen. Zon. TUIN (inh), Tegel; Fauna: Hb3, Hom, W.bij. (geneeskruid)

Borago officinalis - Bernagie: EENJARIG: jun-sep, blauw. Ther, 0,2-0,8. Vochtige of vochthoudende, voedselrijke, zandige tot lichte kleibodems; op braakliggende terreinen, vuilstorten, en bij VAM-installaties op spoorwegterreinen. Zon. TUIN (inh); E&P: blad; ZINTUIGPL: S.blad, T.blad; Fauna: Hb5, Hom. (keukenkruid)

Bryonia dioica - Heggenrank: Klimplant/VAST: jun-sep, groenachtig wit, blw. okselstandig en trosvormig; bes rood; blad grijsgroen; vormt dikke ondergrondse knollen. Geof, 2,0-4,0. droge, voedselarme tot voedselrijke, kalkhoudende, zandige tot zavelachtige bodems; voornamelijk in doornstruwelen en heggen; in duinen, op dijken en langs spoorwegen; sinds 1990 ook vaak in stadsbeplanting. Zon. TUIN (inh), Tegel; Giftig (mens)); Fauna: Hb3, Hom, W.bij, Vlin. (geneeskruid)

Calendula officinalis - Tuingoudsbloem: EENJARIG: mei-okt, oranje geel, blw. alleenstaand. Ther, 0,25-0,4. Vochthoudende tot vochtige, vrij schrale tot voedselrijke, neutrale en veelal lemige bodems. Zon. TUIN (uith), Tegel; Fauna: Hb3, Vlin. (geneeskruid)

Chelidonium majus - Stinkende gouwe: TWEEJARIG: mei-okt, geel. Hemi, 0,3-0,7, b2/3. Vochtige tot droge, voedselrijke zand-, leem- en zavelgronden en in stenige milieus; in houtwallen, bosranden, hakhoutbosjes, stadsplantsoenen, onder heggen, op verhardingen tegen en op muren. Zon-halfschaduw. TUIN (inh), Tegel; Giftig (mens); Fauna: Hb3, Hom, W.bij, Vlin. (geneeskruid)

Cichorium intybus - Wilde cichorei: VAST: jul-aug, blauw, blw. vertakt en hoofdjes eindelings en okselstandig. Hemi, 0,5-1,5. Op vochtige en vochthoudende, veelal kalkhoudende, voedselrijke zavel- en lichte kleibodems; in grazige vegetaties en vaak op verdichte bodems; op rivier- en spoordijken, weilanden in de uiterwaarden, in bermen vaak op de overgang van wegdek/wegberm). Zon. TUIN (inh); E&P: blad; Fauna: Hb5, Hom, W.bij, Vlin. (geneeskruid)

Colchicum autumnale - Wilde herfsttijloos: KNOL: sep-okt, lila, bloem lijkt op krokus, blw. alleenstaand. Geof, 0,1-0,25. Natte tot vochtige, voedselrijke en veelal kalk- en humushoudende bodems; in grasland van uiterwaarden, natte en vochtige hooilanden, loofbos; natte spoorweg taluds; licht beschaduwd-zon. TUIN (inh); Giftig (1); Fauna: Hb3, Hom. (geneeskruid)

Coriandrum sativum - Koriander: EENJARIG, jun-jul, witroze; stengel gestreept; plant onaangenaam riekend. Ther, 0,4-0,6. Vrij droge tot vochtige, matig voedselrijke bodems; op open minerale bodems zoals spoorwegemplacementen, onder meer bij vuilnis overstortplaatsen. Zon. TUIN (uith); E&P: zaad; ZINTUIGPL: Geur blad, Smaak zaad; Fauna: Hb3, Hom, W.bij. (keukenkruid)

Corydalis cava - Holwortel: KNOL: mrt-mei, paarsrood-wit. Geof, 0,15-0,3. Vochtige, vrij voedselrijke beschaduwde, humusrijke, kleiachtige bodems; voornamelijk als onderbegroeiing op stinzen en buitenplaatsen; beschaduwd. TUIN (inh); Fauna: Hb1, Hom, W.bij. (geneeskruid)

Digitalis pupurea - Gewoon vingerhoedskruid: TWEEJARIG: mei-sep, wit, roze tot purper, blw. tros. Hemi, rozet, 0,5-1,8, b1/3. Zeer giftig. Vochtige tot droge, matig voedselrijke tot schrale, zandige en lemige bodems; in bossen, op kapvlakten en braakliggende terreinen, vaak op plaatsen waar boerderijen zijn afgebroken, in houtwallen, spoorbermen, stadsplantsoenen, tussen het plaveisel en op halfverhardingen. Zon-licht beschaduwd. TUIN (inh); ZINTUIGPL: T.plant; Giftig; Fauna: Hom, W.bij. (geneeskruid)

Dipsacus fullonum - Grote Kaardenbol: TWEEJARIG: jul-sep, lila. Hemi, rozet, 1,0-2,0, b1/4. Vochtige of vochthoudende, voedselrijke, humushoudende, zandige tot kleiige en veelal kalkhoudende bodems; op min of meer open plaatsen; in open grazige of ruige vegetaties; in weg- en spoorbermen, op dijken, haven-, spoorweg- en fabrieksterreinen, braakliggende terreinen, in stadsplantsoenen en zandafgravingen. Zon TUIN (inh), Tegel; ZINTUIGPL:; Fauna: Hb3, Hom, Vlin, Vogels (zaad). (geneeskruid)

Echinacea purpurea - Rode zonnehoed: VAST: jul-okt, purper tot rood. Hemi, 0,8-1,2. Vochthoudende (niet te vochtige) matig voedselrijke bodems; de soort heeft een onbegroeide ruimte om zich heen nodig. Zon. TUIN (uith); Fauna: Hb3, Hom, Vlin. (geneeskruid)

Filipendula ulmaria - Moerasspirea: VAST: jun-sep, wit, blw. tuil. Hemi, 0,7-1,5. Natte tot goed vochtige, matig voedselrijke en humushoudende bodems; niet op zeeklei; in natte bosjes, ruigten graslanden, greppels, spoorweggreppels, langs sloten, kanalen en vijvers, in natte bermen, boezemlandjes, plasbermen en op natte dijken. Zon. TUIN (inh); Fauna: Hb3, Hom, W.bij, Vlin. (geneeskruid

Foeniculum vulgare - Venkel: VAST, Jul-okt, geel; een bossige zeer fijnbladige en welriekende plant. Hemi, 1,0-1,5, b2/3 als pol. Vochtige, matig voedselrijke minerale bodems. Zon. TUIN (inh); E&P: blad; ZINTUIGPL: Geur blad, Smaak blad, Tast blad; Fauna: Hb3, Hom, W.bij, Vlin. (keukenkruid)

Fragaria vesca - Bosaardbei: VAST: mei-jun, wit, blw. bijscherm; vruchten rood en sappig; met lange bovengrondse uitlopers. Hemi, 0,1-0,4. Vochtige tot droge, iets voedselarme tot matig voedselrijke, zandige, leemhoudende en vaak kalkhoudende bodems; in ijle grazige vegetaties en in lichte bossen; langs bospaden, in licht beschaduwde wegbermen op dijken, in zand- en leemgroeven; licht beschaduwd-zon. TUIN (inh); E&P: vrucht; ZINTUIGPL: S.vrucht; Fauna: Hb1, W.bij. (geneeskruid; vruchten zijn eetbaar)

Genista tintoria - Verfbrem: DWERGHEESTER: h1j, jun-aug, geel, blw. tros. Cham, tot 0,8hx. Droge tot iets vochtige, voedselarme zandig tot lemige, zwak zure, neutrale bodems; in hoofdzaak in duinvalleien en natuurlijke graslanden; soms in bermen. Zon. TUIN (inh); Giftig; Fauna: Hb1, Hom. (keukenkruid, verfplant)

Helleborus niger - Kerstroos: VAST, groenblijvend: jan-mrt, wit purper blw. alleenstaand. Hemi, 0,2-0,3, b3/2. Vochtige, matig voedselrijke, kalkhoudende, leem-, klei- en kleiachtige bodems; groei ook op lichtere gronden, maar valt dan sneller weg. beschaduwd-halfschaduw. TUIN (uith); Giftig (mens en vee); Fauna: Hb1, Hom. (geneeskruid)

Hieracium pilosella - Muizenoor: VAST: mei-jun, geel, alleenstaand; en bovengrondse uitlopers; Hemi rozet, 0,05-0,2. Droge, voedselarme tot iets voedselrijke, zandige en vaak leemhoudende tot zavelige bodems; in grazige vegetaties; in graslanden, allerlei bermen en op dijken, greppelkantjes en in schrale gazons; verder op oude, verweerde muren. Zon. TUIN (inh), Tegel, Rots; Fauna: Hb1, Hom, W.bij, Vlin. (geneeskruid)

Hypericum perforatum - Sint Janskruid: VAST: jun-sep, geel, stengel rond met twee lijsten, blad met talrijke doorzichtige punten. Hemi, 0,3-0,8 (1,0). Droge, schrale tot matig, voedselrijke zandige bodems; in grazige tot iets ruige vegetaties; in de duinen, bermen, Droge greppels, zandafgravingen, op spoordijken, spoorwegemplacementen, industrie- en haventerreinen en braakliggende terreinen, tussen het plaveisel, op halfverhardingen en in stadsplantsoenen. Zon-licht beschaduwd. TUIN (inh), Rots; Giftig (vee); Fauna: Hb3, Hom, W.bij. (geneeskruid)

Hyssopus officinalis - Hyssop: VAST, jul-sep, donkerblauw, blw. aar. Cham, 0,3-0,4. Vochthoudende, neutrale tot licht kalkhoudende bodems. Zon. TUIN (uith), Rots; E&P: blad; ZINTUIGPL: Geur blad; Fauna: Hb1, Hom, W.bij, Vlin.. (keukenkruid, geneeskruid)

Inula helenium - Griekse alant: VAST: jul-aug, geel, blw. tuil; grote langwerpige tot 80cm of meer bladen. Hemi, 1,5-2,0. Vochtige voedselrijke, neutrale tot licht kalkhoudende bodems; spoorbermen en overhoeken. Zon. TUIN (uith); Fauna: Hb1, W.bij. (geneeskruid)

Lavandula angustifolia - Lavendel: DWERGHEESTER, groenblijvend, h2j, jun-jul, blauw-blauwachtig, blw. langgesteelde aar. Cham, tot 0,8xb. Droge tot vochthoudende, arme tot matig voedselrijke, kalkhoudende bodems. Zon. Tuin (uith) heg, Tegel, Rots; ZINTUIGPL: Geur bloem, blad; Fauna: Hb5, Hom, W.bij, Vlin. (geneeskruid)

Leonurus cardiaca - Hartgespan: VAST: jun-sep, roze, blw. okselstandig, gedeeltelijk overblijvend. Hemi, 0,5-1,5.Iets vochtige tot vrij droge, voedselarme, kalkhoudende, (niet te zure) open zandige tot lemige bodems. Zon. TUIN (inh), Tegel; Fauna: Hb3, Hom, W.bij, Vlin. (geneeskruid)

Levisticum officinale - Lavas: VAST, jul-aug, geel. Hemi, 1,0-2,0, b3/4. Vochtige, voedselrijke bodems. Zon. TUIN (uith); E&P: blad; ZINTUIGPL: Geur blad, S.blad; Fauna: Hb1, Hom, W.bij, Vlin. (keukenkruid)

Lycopus europaeus - Wolfspoot: VAST: jun-aug, wit, blw. okselstandig, lange uitlopers. Helo\Hemi, 0,3-1,5.Natte, voedselrijke bodems; in grazige vegetaties en ruigte, langs allerlei oevers en waterkanten o; m; sloten, stadsvijvers, kanalen, op natte steenglooiingen van kanalen, rivieren en grachten, langs plassen en poelen, op drooggevallen plaatsen als greppels, plassen en oude rivierarmen; verder in natte bossen en verlandingsvegetaties. Zon. TUIN (inh); Fauna: Hb3, Hom, W.bij. (geneeskruid)

Lythrum salicaria - Grote kattenstaart: VAST: jun-sep, paarsrood, blw. aarachtige tros. Geof/Helo, 0,8-2,0. Natte voedselrijke bodems; zoutmijdend en bestand tegen zeer wisselende waterstanden; in ruigten, natte bossen, moerassen, verplantingsvegetaties, verruigde rietkragen, langs allerlei water en vijverkanten, als pionierplant op braakliggende en droogvallende plaatsen als greppels, poelen en afgravingen; ogenschijnlijk op droge plaatsen bijv; spoorwegterreinen, maar dan vaak op een natte tot vochtige ondergrond. Zon. TUIN (inh); Fauna: Hb5, Hom, W.bij, Vlin. (geneeskruid)

Malva sylvestris (inclusief ssp. mauritanica) - Groot kaasjeskruid: TWEEJARIG: jun-okt, roze tot rozerood, bloem 3-4 cm in doorsnede, blad gelobd, plant meestal rechtopstaand of sterk opstijgend. Hemi, 0,5-1,4. Vochthoudende, voedselrijke, lemige tot kleiige bodems; op overhoeken, spoorwegemplacementen, verlaten industrieterreinen, basaltglooiing en rivierdijken. Zon. TUIN (inh), Tegel; E&P: blad; Fauna: Hb3, Hom, W.bij. (geneeskruid)

Marrubium vulgare - Malrove: VAST: jun-sep, wit, blw. okselstandig, sterk gerimpelde viltige bladen, stengel witviltig. Hemi, 0,4-0,6. Droge, schrale, kalkhoudende open bodems; in duinen en kalkgrasland. Zon. TUIN (inh); Fauna: Hb3, Hom, W.bij, Vlin. (geneeskruid)

Matricaria recutita - Echte kamille: EENJARIG, mei-okt, wit, blw. alleenstaand. Ther, 0,1-0,4. Vochtige tot droge, voedselrijke, zandige tot kleiige bodems; op open gronden; in akkers, bermen, op dijken, braakliggende terreinen, in zandafgravingen en stadsplantsoenen. Zon. TUIN (inh); ZINTUIGPL: Geur bloem; Fauna: Hb3, Hom, W.bij, Vlin. (geneeskruid)

Melissa officinalis - Citroenmelisse: VAST, jun-sep, bleekgeel, blw. okselstandig. Hemi, 0,7-1,0. Iets vochtige, vrij schrale tot matig voedselrijke bodems. Zon. TUIN (uith); E&P: blad; ZINTUIGPL: Geur bloem, blad; Fauna: Hb3, Hom, W.bij, Vlin. (keukenkruid, geneeskruid)

Mentha aquatica - Watermunt: VAST, jul-sep, lila, blw. okselstandig en eindelings hoofdje, ondergrondse uitlopers. Hemi/Helo, 0,3-0,7.Natte, matig voedselrijke brakke en vaak doorweekte, humusrijke bodems; langs allerlei waterkanten, in ruigten, natte bossen en verlandingsvegetaties; langs stadsvijvers, langs sloten en in greppels. Zon-licht beschaduwd. TUIN (inh); E&P: blad; ZINTUIGPL: Geur blad; Fauna: Hb3, Hom, W.bij. Vlin(keukenkruid, geneeskruid)

Mentha arvensis - Akkermunt: VAST, jul-sep, lila, blw. okselstandig. Hemi/Helo, ondergrondse uitlopers, 0,2-0,4. Natte tot vochtige, matig voedselrijke bodems; open gronden, graslanden, oevers en waterkanten; o; m; langs vijver- en slootkanten. Zon. (inh); E&P: blad; ZINTUIGPL: Geur blad; Fauna: Hb3, Hom, W.bij, Vlin. (keukenkruid).

Mentha longifolia - Hertsmunt: VAST: jul-sep, lila-wit, blw. aar. Hemi, 0,5-1,0. Natte voedselrijke onder meer lichte kleibodems; in ruigte vaak op en langs kribben, stenige beschoeiingen en aanspoelingsgordels. Zon-lichte schaduw. TUIN (inh); ZINTUIGPL: G.blad; Giftig (vee); Fauna: Hb1, Hom, Vlin. (geneeskruid)

Mentha pulegium - Polei: VAST, aug-sep, lichtpaars, blw. okselstandig. Hemi, 0,15-0,3. Vochtige ('s winters natte), matig voedselrijke bodems; in de uiterwaarden. Zon. TUIN (inh); E&P: blad; ZINTUIGPL: Geur bloem, blad. (geneeskruid)

Mentha rotundifolia - Wollige munt: VAST: jun-sep, lila-wit, blw. aar. Hemi, 0,5-1,5. Vochtige, voedselrijke minerale bodems; op voormalige volkstuin complexen langs het spoor en aangrenzende bermen of taluds. Zon. TUIN (inh); E&P: blad; ZINTUIGPL: Geur blad; Fauna: Hb1, Hom. (geneeskruid)

Monarda didyma - Monarda: VAST: jul-sep, rood, blw. hoofdje/bundel. Hemi, 0,7-1,0. Vochtige, matig voedselrijke, humushoudende bodems. Zon. TUIN (uith); ZINTUIGPL: G.blad; Fauna: Hb1, Hom, Vlin.

Nepeta cataria - Wild kattenkruid: VAST, jun-sep, wit binnenin rood gestippeld, blw. aar; plant met een sterke geur. Hemi, 0,5-0,9. Min of meer droge, en enigszins voedselrijke, kalkhoudende bodems; voornamelijk langs struwelen. Zon. TUIN (inh); ZINTUIGPL: Geur blad; Fauna: Hb3, Hom, W.bij, Vlin. (geneeskruid)

Ocimum basilicum - Basilicum: EENJARIG, jun-okt, wit tot rood aangelopen, blw. aarachtig. Ther, 0,2-0,4. Vochtige, matig voedselrijke, minerale bodems. Zon. TUIN (uith); E&P: blad; ZINTUIGPL: Geur blad; Fauna: Hb3, Hom. (keukenkruid)

Oenothera biennis - Middelste teunisbloem: TWEEJARIG: jun-sep, geel. Hemi, 0,5-1,5. Droge, voedselarme tot matig voedselrijke, open zandige tot lichte, zavelige en vaak kalkhoudende bodems; in duinen, op spoorweg-, haven- en industrieterreinen, in zandgroeven en op braakliggende plaatsen. Zon. TUIN (inh), Tegel; Fauna: Hb3, Hom, Vogels (zaad). (geneeskruid).

Origanum majorana - Marjolein: EENJARIG/VAST/ kortlevend: jul-sep, wit tot licht roodachtig, bladen grijsviltig. Ther, 0,15-0,35. Vochthoudende tot vrij droge, matig voedselrijke tot schrale; kalk- en leemhoudende bodems. Zon. TUIN (uith); E&P: blad; ZINTUIGPL: Geur blad; Fauna: Hb1, Hom, Vlin.

Origanum vulgare - Wilde marjolein: VAST, jun-sep, roze tot licht paars, blw. tuil. Hemi, 0,3-0,6. Vochthoudende tot zomer droge, matig voedselrijke tot schrale kalkhoudende zavelige en lemige bodems; in grazige vegetaties en in ruigten: op dijken, in bermen, langs holle wegen, langs spoorwegen, langs struwelen. Zon-licht beschaduwd. TUIN (inh), Tegel, Rots; E&P: blad; ZINTUIGPL: Geur blad; Fauna: Hb5, Hom, W.bij, Vlin. (geneeskruid)

Paeonia officinalis/hybride - Pioenroos: VAST: mei-jun, rood. Hemi, 0,4-0,7; b1/1. Vochtige, voedsel- en humusrijke, liefst leemachtige of kleiachtige bodems. Zon. TUIN (uith); Fauna: Hb3. (geneeskruid)

Persicaria bistorta - Adderwortel: VAST: jun-jul, roze: Geof: wortelstok, 0,5-0,8. Natte (tot vochtige) matig voedsel- en humusrijke, zandige tot lemige bodems en lichte rivierklei; van nature veelal in grazige vegetaties op bron- en kwelplekken; langs beken, riviertjes, spoorsloten en -greppels; op landgoederen en buitenplaatsen als stinzenplant, verder al dan niet verwilderd in wegbermen; een indicator voor kwel en natte, voedselrijke ondergrond. Zon-licht beschaduwd. TUIN (inh); E&P: blad; Fauna: Hb3, Hom, Vlin. (geneeskruid)

Plantago media - Ruige weegbree: VAST: mei-jul, roze; blad elliptisch tot eirond en vrij sterk grijsachtig behaard. Hemi, rozet, 0,25-0,4. Vochthoudende tot vrij (zomer)droge, zandige tot zavelige, kalkhoudende bodems; in grazige vegetaties; in graslanden, op rivier-, kanaal- en spoordijken, in weg- en spoorbermen en stadsgazons. Zon. TUIN (inh); Fauna: Hb3. (geneeskruid)

Polygonatum odoratum - Welriekende salomonszegel: VAST: mei-jun, wit, blw. okselstandig; stengel kantig met een- of tweebloemige trosjes. Geof, wortelstok, 0,2-0,4. Droge, voedselarme, kalkhoudende, zandige bodems; in grazige vegetaties en tussen struweel en lichte bossen; in de duinen, langs duinpaden, in bermen en spoorbermen en op spoorwegemplacementen. Zon-licht beschaduwd. TUIN (inh), Rots; Giftig (mens); Fauna: Hb1. (geneeskruid)

Pulmonaria officinalis - Gevlekt longkruid: VAST: mrt-mei, blauw, wortelbladen bleekgroen gevlekt vaak door gekweekt. Hemi, 0,15-0,25. Vochtige, schrale tot matig voedselrijke en veelal kalk-, en humushoudende bodems; in loofbossen, onder heggen en in stinzentuinen; soms verwilderd; licht-beschaduwd. TUIN (inh); Fauna: Hb1, Hom, W.bij. (geneeskruid)

Reseda luteola - Wouw: TWEEJARIG: jun-sep, geel; blad ongedeeld lancet- of lijnvormig, niet of weinig vertakte plant. Hemi, 0,5-1,5, b1/7. Droge tot vochthoudende, open, en veelal kalkhoudende, matig voedselrijke, zandige en zavelachtige bodems; voornamelijk bij steenfabrieken, op spoorwegemplacementen, langs spoorbermen, in kalk- en zandgroeven, braakliggende terreinen, soms in bermen en op dijken. Zon. TUIN (inh), Tegel, Rots; Fauna: Hb5, Hom, W.bij, Vlin. (verfplant)

Rosmarinus officinalis - Rozemarijn: HEESTER, groenblijvend: h1j, apr-jun, blauwviolet, blw. okselstandig. Phan, tot 1,5. Min of meer droge, minerale bodems. Zon-licht beschaduwd. TUIN (uith); E&P: blad; ZINTUIGPL: G.bloem/blad; FAUNA: Hb1, Hom, Vlin. (geneeskruid)

Ruta graveolens - Wijruit: VAST, groenblijvend, jul-aug, geel, plant blauwgroen, blw. bijscherm, plant met een tamelijke sterke onaangename geur. Cham, 0,5-1,0. Vochtige tot vrij droge, schrale tot matig voedselrijke bodems. Zon TUIN (uith), Tegel; ZINTUIGPL: Geur bloem, blad; Fauna: Hb3. (geneeskruid)

Salvia officinalis - Echte salie: VAST, jun-jul, blauwpaars, blw. aar; vrij dikke grijze bladen. Cham, 0,4-0,7, b1/1. Vochthoudende, vrij schrale minerale bodems. Zon. TUIN (uith); E&P: blad; ZINTUIGPL: Geur blad. (geneeskruid)

Salvia Sclarea -- Scharlei: Vast, jul-aug, roze met wit, blw. aar.1.0-1,4 Plant behaard. Vochthoudende, matig voedselrijke, minerale bodems. Zon, Tuin (uith). Hom, W.bij (vooral grote wolbij)

Sanguisorba officinalis - Grote pimpernel: VAST: jun-sep, roodbruin, blw. ovaalvormige hoofdjes. Hemi, 0,5-1,2 tot 1,8 als tuinplant. Vochtige tot natte, matig voedselrijke zand-, zavel- en laagveenbodems; in weinig, of onbemeste hooilanden in rivier- en beekdalen, in bermen, op dijken en spoordijken, in greppels en aan sloot- en vijverkanten. Zon. TUIN (inh); Fauna: Hb3, W.bij, Vlin. (geneeskruid)

Saponaria officinalis - Zeepkruid: VAST: jul-sep, roze. Hemi, wortelstok, 0,4-0,8. Droge of vochthoudende en vaak kalkrijke, voedselarme tot matig voedselrijke zandige bodems; in weg- en spoorbermen, op dijken, industriële terreinen en overhoeken. Zon. TUIN (inh), Tegel; Fauna: Hb1, Hom, Vlin. (geneeskruid)

Satureja hortensis - Bonenkruid: EENJARIG, jul-sep, roze tot wit en met paarse punten, blw. boven in de plant, zwak aarachtig. Ther, 0,2-0,4. Vochthoudende, neutrale bodems. Zon. TUIN (uith); E&P: blad; ZINTUIGPL: Geur blad; Fauna: Hb1, Hom, Vlin. (keukenkruid)

Scrophularia nodosa - Knopig helmkruid: VAST: jun-sep, roodbruin, blw. pluim. Hemi, 0,5-1,3. Vochtige, voedselarme tot matig voedselrijke, zandige tot zavelige, humushoudende bodems; langs bosranden en bospaden, tussen struweel, in houtwallen en hakhout, in zandafgravingen; verder in stadsparken op rivier-, kanaal- en spoordijken en kanaal- en wegbermen; licht beschaduwd- beschaduwd.; TUIN (inh); Fauna: Hb1, Hom. (geneeskruid)

Sedum acre - Muurpeper: VAST: jun-jul, geel, blw. een dubbele schicht. Cham, 0,05-0,1. Droge en veelal kalkhoudende, open zandige en stenige bodems; op muren, wegranden, steenglooiingen van dijken en viaducten, spoorweg- en fabrieksterreinen, verhardingen en halfverhardingen, platte daken, in de jaren tachtig in geschoffelde en vooral met simazin (een chemisch onkruidbestrijdingsmiddel) behandelde stadsplantsoenen. Zon. TUIN (inh), Tegel, Rots; FAUNA: Hb3, Hom, W.bij, Vlin. (geneeskruid)

Sedum telephium - Hemelsleutel: VAST: jul-sep, roze-paarsrood, blw. schermvorming, bladen groot. Hemi, 0,3-0,7. Vochtige, matig voedselrijke zand-, leem- en zavelbodems; in ruige grazige bermen, op rivier-, kanaal- en spoordijken, emplacementen en in zomen van bossen en struwelen; vaak met kwel in de ondergrond. Zon. TUIN (inh), Rots; Fauna: Hb5, Hom, W.bij, Vlin. (geneeskruid)

Senecio jacobaea - Jacobskruiskruid: TWEEJARIG: jun-sep, geel, er komen twee variëteiten voor, met en zonder lintlboemen, blw. tuil; Hemi, rozet, 0,5-1,5. Vooral giftig (ook gedroogd) voor paarden, nectar ook voor mensen. Droge tot vochthoudende, voedselarme tot matig voedselrijke en vaak kalkhoudende, zandige tot zavelige bodems; op open gronden en in grazige vegetaties; in de duinen, op rivier-, spoor- en kanaaldijken, in allerlei bermen, langs zandpaden, spoorweg-, haven- en industrieterreinen, op halfverhardingen en tussen het plaveisel en langs en in stadsplantsoenen. Zon. TUIN (inh); Giftig (mens en vee); Fauna: Hb3, Hom, W.bij, Vlin. (geneeskruid)

Solanum dulcamara - Bitterzoet: VAST/KLIMPLANT: jun-sep, blauwpaars, blw. bijscherm, bes rood, kruipende wortelstok, Hemi/Cham/ liaan. Phan,0,5-3,0. . Natte tot vochtige of vochthoudende, voedselrijke en brakke bodems; in ruigten, struwelen en bossen, verlandingsvegetaties, greppels, sloten, stadsplantsoenen, langs waterkanten en oevers, tegen hekwerken en in oude knotbomen. Zon-licht beschaduwd. TUIN (inh); Giftig (mens); Fauna: Hb5, Vogels (bessen). (geneeskruid)

Silybum marianum - Mariadistel: EENJARIG: jul-aug, paarsachtig, blw. alleenstaand; bladen meestal wit gevlekt en met gele stekels aan de bladrand. Ther, 0,8-1,5. Vochtige, voedselrijke bodems; op allerlei kale en braakliggende overhoeken. Zon. TUIN (inh); Fauna: Hb3, Hom. (geneeskruid)

Solidago virgaurea - Echte guldenroede: VAST: jul-sep, geel, blw. pluim. Hemi, 0,4-0,8. Vochtige of vochthoudende, voedselarme, zwak zure lemige bodems en lemig zand; in grazige vegetaties en in zomen van bossen en struwelen; langs bospaden, in weg- en spoorbermen en op spoorwegemplacementen; licht beschaduwd-zon. TUIN (inh), Tegel; Fauna: Hb3, Hom, W.bij, Vlin. (geneeskruid)

Succisa pratensis - Blauwe knoop: VAST: jul-sep, blauw. Hemi, 0,3-0,8. Natte tot vochtige, voedselarme tot iets voedselrijke, zandige, lemige en venige bodems; meestal op zwak zure bodems; in grazige vegetaties; vroeger in hooilanden; thans in weg- en spoorbermen, en bermen van boerenwegen en kanaaloevers. Zon. TUIN (inh); Fauna: Hb2, Hom, Vlin. (geneeskruid)

Tanacetum parthemium - Moederkruid: EENJARIG: jun-sep, wit, blw. tuil, een- of tweejarig Ther: Hemi: 0,3-0,6. Vochtige en vochthoudende, voedselrijke, zandige tot kleiachtige bodems; op open gronden en in ruige vegetaties, in stadsplantsoenen, onder heggen, in boomspiegels, op verhardingen tegen muren, op braakliggende terreinen en in rommelhoekjes. Zon-licht beschaduwd. TUIN (inh), Tegel; Fauna: Hb1, W.bij. (geneeskruid)

Tanacetum vulgare - Boerenwormkruid: VAST, jul-sep, geel, blw. tuil. Hemi, wortelstok, 0,6-1,5. Vochtige tot droge, matig voedselrijke tot iets schrale, zandige tot kleiige bodems; in ruigten en grazige vegetaties, op braakliggende gronden, spoorweg-, haven- en industrieterreinen, in weg- en kanaalbermen, op dijken, in akkerlanden, langs allerlei niet te natte oevers en vijverkanten, tussen het plaveisel, tegen muren en straatmeubilair en op halfverhardingen. Zon. TUIN (inh), Tegel; ZINTUIGPL: Geur plant, Tast bloem; Fauna: Hb3, Hom, W.bij, Vlin. (geneeskruid)

Teucrium chamaedrys - Echte gamander: VAST: jul-sep, roze en donker verkleurend, blw. okselstandig; blad min of meer gekarteld en leerachtig. Cham, 0,15-0,3. Vochthoudende bodems, neutrale bodems; in Nederland in kalkgrasland. Zon. TUIN (inh), Rots; Fauna: Hb5, Hom, W.bij, Vlin.(keukenkruid)

Teucrium scorodonia - Valse salie: VAST: jul-aug, witachtig, blw. eindelingse tros. Hemi, 0,3-0,6. Droge, voedselarme, zure zand- en lichte leembodems; in grazige vegetaties en langs bosranden; vaak langs bospaden, weg- en spoorbermen; halfschaduwplant. Zon-beschaduwd (inh); FAUNA: Hb3, Hom , Vlin. (geneeskruid)

Thymus pulegioides - Grote tijm: VAST, jun-sep, paarsachtig, hoofdje. Cham, 02-0,3. Iets vochtige tot droge, tamelijk voedselarme en zowel kalkrijke als kalkarme bodems; in grazige vegetaties, bermen, schrale graslanden, op rivier- en spoordijken, langs paden in bossen, heiden en duinen. Zon. TUIN (inh), Tegel, Rots; ZINTUIGPL: Geur blad; Fauna: Hb3, Hom, W.bij, Vlin. (geneeskruid)

Thymus serpyllum - Wilde tijm: VAST, groenblijvend: jun-sep, paars, hoofdje. Cham, kruipend,0,05-0,15. Droge, voedselarme, kalkarme, minerale bodems; in min of meer open grasland; onder meer in bermen en heidenterreinen. Zon. TUIN (inh), Tegel, Rots; ZINTUIGPL: G.blad; Fauna: Hb3, Hom, W.bij, Vlin. (geneeskruid)

Thymus vulgare - Echte tijm: DWERGHEESTER, h2j, mei-jun, lila, hoofdje. Cham, tot 0,25. Min of meer droge, schrale, kalkhoudende humeuze bodems. Zon. TUIN (uith), Tegel, Rots; E&P: blad; ZINTUIGPL: Geur blad; Fauna: Hb3, Hom, W.bij, Vlin. (keukenkruid, geneeskruid)

Valeriana officinalis - Echte valeriaan: VAST: jun-jul, roze tot wit. Geof, 0,8-1,8. Natte tot zeer vochtige, voedselrijke, humushoudende bodems; niet in brakke milieus; in ruigten, natte bossen, sloten, greppels, natte bermen, langs allerlei oevers onder meer langs stadsvijvers en singels, in rietkragen, in stadsplantsoenen, tussen stenen beschoeiingen. Zon. TUIN (inh); Fauna: Hb3, Hom, W.bij, Vlin. (geneeskruid)

Verbascum phlomoides - Keizerskaars: TWEEJARIG: jul-aug, geel, blw. kluwens aarachtige gegroepeerd. Hemi, rozet, 0,8-1,5, b1/3. Droge, schrale, zandige en kalkhoudende bodems; op open plaatsen in de duinen, langs spoorwegen en spoorwegemplacementen, op fabrieksterreinen, braakliggende terreinen en zandafgravingen. Zon. TUIN (inh), Tegel, Rots; ZINTUIGPL: T.plant; Fauna: Hb3, Hom. (geneeskruid)

Verbena officinalis - IJzerhard: VAST: jun-okt, bleeklila, blw. dunne aar; stengels ruw en zeer taai. Hemi, 0,3-0,7. Enigszins vochtige tot vochthoudende, matig voedselrijk en veelal kalkhoudende en min of meer open bodems; langs wegen en dijken, op spoorwegemplacementen, op overhoeken zowel op openplaatsen als in min of meer open ruigte. Zon. TUIN (inh), Tegel; Fauna: Hb1, Hom, Vlin. (geneeskruid)

Veronicastrum verginicum - Viginische ereprijs: VAST: jul-sep, wit, blw. aarachtige tros. Hemi, 0,8-1,5. Vochtige, humusrijke, matig voedselrijke bodems. Zon. TUIN (uith); Fauna: Hb3, Hom. (geneeskruid)

Vincetoxicum hirundinaria - Witte engbloem: VAST: mei-aug, wit. Hemi, 0,5-1,1. Min of meer droge, voedselarme, maar kalkrijke bodems; in Nederland aan de rand van struweel. Zon-licht beschaduwd. TUIN (inh); Giftig; Fauna: Hb3. (geneeskruid)

Viola odorata - Maarts viooltje: VAST: mrt-mei, blauw, bloemen in de bladoksels van de rozetbladen, blad breed hartvormig. Hemi, 0,05-0,2. Vochtige, voedselrijke zandige tot kleiige bodems; in loofbossen, onder struwelen en heggen, in wegbermen, langs holle wegen, op landgoederen en in stadsplantsoenen; licht beschaduwd- halfschaduw.; TUIN (inh); ZINTUIGPL: G.bloem; Fauna: Hb1, W.bij. (geneeskruid)

Viola tricolor - Driekleurig viooltje: EENJARIG: apr-okt, driekleurig, paars- en lila-achtig en geel. Ther, 0,1-0,3. Droge, matig voedselrijke, zandige maar leemhoudende bodems; in akkerranden, open bermen, op greppelkanten, braakliggende terreinen, spoorwegterreinen en in stadsplantsoenen. Zon. TUIN (inh), Tegel; Fauna: Hb1. (geneeskruid)

Literatuur

Blöte-Obbes, M.C., 1946. De geurende kruidhof. De Haan, Utrecht. Pp. 288.

Kruidentuincommissie Nederlands Openluchtmuseum, 2005. Geneeskrachtige planten in de kruidentuin van het Nederlands Openluchtmuseum. Nederlands Openluchtmuseum, Arnhem. pp.191. (bevat een uitvoerig literatuur overzicht)