Bagger en baggeren
Bagger bestaat grotendeels uit verteerde en halfverteerde resten van water- en oeverplanten. Op plekken waar bomen en struiken aanwezig zijn, kan de baggerlaag vrijwel volledig door afgevallen blad zijn ontstaan. In het stedelijk gebied kan ook afval een bijdrage aan de baggerlaag leveren. Met de aanvoer van water, inclusief de aanvoer via het aangrenzende land waaronder verhardingen/plaveisel, worden er ook gronddeeltjes aangevoerd die in de waterkolom bezinken.
Vroeger werden sloten en andere kleine watergangen met handkracht uitgebaggerd. De bagger werd met baggeremmers uit de sloot geschept en langs de slootkant te drogen gelegd. Hierna werd de bagger gewoonlijk gebruikt om de aangrenzende landbouwpercelen te bemesten. Deze methode is thans in de meeste gevallen om financiële redenen niet meer haalbaar. Bovendien is bagger vaak chemisch verontreinigd. Grootschalige baggerwerkzaamheden kunnen, net als de kleinschalige, in de tweede helft van september of de eerste helft van oktober plaatsvinden. Als de bagger niet te veel is vervuild of verontreinigd, is het aan te bevelen met het oog op bescherming van de fauna ca. 10% van de bagger ongemoeid te laten. Dit is bijvoorbeeld mogelijk langs oevers of op andere plekken waar baggeren minder urgent is.
Het gebruik van een krachtige (rijdende) baggerzuigpomp, waaraan een buizenstelsel is verbonden, is een goede baggermethode. De bagger kan dan buiten het gebied in containers worden verzameld en (eventueel na reiniging) worden afgevoerd. Als men voorzichtig werkt, veroorzaakt deze methode de minste schade aan de eventueel aanwezige bomen die langs de oever staan. Bovendien kan deze methode eventueel geheel vanuit het water worden uitgevoerd. Op plaatsen waar wel moet worden gebaggerd en de bagger wegens verontreiniging niet mag worden afgevoerd, moet de bagger in de buurt van het betreffende water worden opgeslagen. In principe is deze opslag van tijdelijke aard.
Verder is er vooral in Nederland met zijn zachte bodems ook sprake van oevererosie. Daarnaast kan bagger allerlei chemische en organische stoffen bevatten. Niet verontreinigde slootbagger kan een zeer positief effect hebben op natte, verzurende en te veel verschraalde schraalgraslanden. Soorten als dotterbloem en rietorchis profiteren hiervan. Slootbagger voegt meststoffen toe en verhoogt de pH van het water. Soorten die aan zure of verzurende bodems gebonden zijn, nemen uiteraard af. Zie Piek et al. (1997). Voor meer informatie over bagger en baggeren.