Inleiding
Voor een volledige, liefst optimale ontwikkeling van planten zijn de eigenschappen van bodem, substraat en water van doorslaggevende betekenis. Als we de natuur haar gang laten gaan, komt alles vroeg of laat vanzelf wel goed, maar als we ons er mee willen bemoeien, kan dat niet zonder enige kennis van groeiplaatsfactoren. Vooral als men het ontwikkelingsproces in een bepaalde richting wil sturen, moet men er redelijk zeker van zijn dat het gewenste ontwikkelingsproces door het milieu wordt ondersteund. Grond - en watermonsters, bodemkaarten, vegetatiekundige analyses of desnoods een goede observatie van de planten, die zich in de naaste omgeving goed ontwikkelen, en vergelijking van de verschillende bodemtypen kunnen bijdrage aan het gewenste resultaat.
De bodem bepaalt niet alleen welke planten er kunnen groeien, maar ook de intensiteit van het beheer en de beheerkosten. De bodem beïnvloedt in belangrijke mate het type vegetatie en de soortensamenstelling daarin. Daarnaast bepaalt ze voor veel soorten het verspreidingspatroon (het gebied waarin een plantensoort voorkomt).
Als we de bodem alleen indelen op basis van de bodemkaart van Nederland (Stiboka, 1965) hebben we al te maken met meer dan honderd bodemtypen. Vele bodemtypen worden gekenmerkt door een karakteristieke vegetatie of karakteristieke plantensoorten. Naast de basiselementen klei, zand en veen en alle samenstellingen en verhoudingen waarin deze bodemelementen kunnen voorkomen, spelen bodemstructuur en bodemprocessen een zeer belangrijke rol. De aanwezigheid van humus of kalk, de dynamiek en de chemie van de bodem, de kwaliteit en de herkomst van het water en de richting van de waterstroming in de bodem en de menselijke invloed bepalen in hoge mate welke planten er van "nature" kunnen groeien.
Verschillende invalshoeken zijn mogelijk. Deze pagina beperkt zich tot drie ervan: de basale bodemelementen in termen van klei, zand, veen etc., structuur als resultaat van bodemvorming en ecologische typering van bodems. Op deze pagina wordt alleen op hoofdlijnen ingegaan. Groeiplaatsfactoren worden genoemd voor zover ze een rol spelen op deze Cd-rom.