| -- |
| Toelichting zoekkaart voor wilde bijen en bijenkalender |
| Deze zoekkaart voor wilde bijen geeft een overzicht van wilde bijen in Nederland. Deze pagina biedt ook hulp voor wilde bijen. In ons land zijn ca. 340 soorten wilde bijen waargenomen. Wilde bijen worden ook wel solitaire bijen genoemd. |
| De tabel is gebaseerd op het uiterlijk van de voorvleugels van wilde bijen. Aan de hand van deze vleugels kunnen wilde bijen in groepen (op genus/geslacht) worden ingedeeld. In een smal reageerbuisje kunnen levende wilde bijen op geslachtsniveau goed worden herkend. Het kan ook met behulp van foto's. Zie bij 'achtergrond en opzet' |
| De mannetjes kunnen het beste op geslachtsnaam worden gebracht aan de hand van de celstructuur van de voorvleugels. Mannetjes hebben geen scopa of buikschuier. Soms zijn de mannetjes niet of nauwelijks van de vrouwtjes te onderscheiden: vrouwtjes hebben 12 antenneleden, mannetjes 13. - |
| Voor betrouwbare determinatie moeten de meeste mannetjes aan de hand van de genitaliën worden gedetermineerd. |
| Serieuze studie naar wilde bijen |
| Voor een serieuze studie naar wilde bijen is het aan te bevelen om contact op te nemen met de: |
|
| Voor een overzicht van alle bijen in Nederland:
http://www.nederlandsesoorten.nl/nsr/concept/0AHCSVWGPOXN/imagesAndSounds of de |
| Voorlopige Atlas van de Nederlandse bijen (Peeters, M.J., I.P. Raemakers & J. Smit 1999). (laadtijd 30-90 sec.). |
| Bijengeslachten die niet zijn opgenomen |
| Deze zoekkaart wil vooral praktisch in gebruik zijn en de gebruiker niet te veel belasten met bijen van geslachten die zeer zelden of nooit in Nederland worden waargenomen. Dit zijn bijen van de geslachten: Ammobates, Dufourea, Rophites en Tetralonia. |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| -- |
| Achtergrond en opzet zoekkaart |
| Tijdens lezingen en workshops krijg ik veel vragen over wilde bijen. De deelnemers willen vaak graag weten welke wilde bijen er in hun tuin of bij hun bijenhotel voorkomen. Ook via de mail worden er geregeld foto's van bijen en andere insecten toegestuurd. Het leukste is als je zelf wilde bijen kunt herkennen.Deze zoekkaart voor wilde bijen kan daar bij helpen. |
| Deze zoekkaart voor wilde bijen is op de eerste plaats gericht op het determineren van bijengeslachten. Daarnaast wordt er ook gewerkt aan zoekkaarten voor soorten per geslacht. Bij ieder bijengeslacht en bijensoort is er een link of meerdere linken naar meer informatie. Dat kunnen beschrijvingen, foto's of tabellen zijn. |
| Niet alle bijen komen op deze zoekkaart voor |
| In Nederland zijn ca.340 soorten wilde bijen waargenomen. Ca. 50% van deze wilde bijen is zeldzaam, reeds in Nederland uitgestorven of ooit slechts een keer waargenomen (verzameld). Van de wilde bijen die we kunnen aantreffen zijn vele moeilijk van elkaar te onderscheiden. Vaak is daar gespecialiseerde literatuur en veel ervaring voor nodig. Veel bijen kunnen alleen met een stereomicroscoop worden gedetermineerd en van meeste mannetjes moeten vaak de genitaliën worden bestudeerd om tot een betrouwbare determinatie te kunnen komen. Het herkennen van bijengeslachten (een groep bijen met gelijke geslachtskenmerken) is aanzienlijk eenvoudiger. Het herkennen van wilde bijen begint op geslachts(genus)niveau. Pas als men weet bij welk geslacht een wilde bij hoort, kan men verder gaan zoeken. Deze zoekkaart voor wilde bijen is in de eerste plaats bedoeld voor hen die wilde bijen willen herkennen en dat zonder gespecialiseerde literatuur of referentiecollecties willen of moeten doen. |
| De bedoeling van dit overzicht is foto's met eigen beschrijvingen te geven van de bijensoorten die in het cultuurlandschap kunnen worden waargenomen. Er zal zoveel mogelijk gebruik worden gemaakt van eigen foto's. Een gedeelte van de foto's is beschikbaar gesteld door andere fotografen. Auteursnamen en linken zullen steeds bij de foto's worden vermeld. |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| - - |
| Digitale fotografie als hulp bij het herkennen van bijen |
| Om bijen te kunnen herkennen/determineren zonder ze ernstig te storen of te doden, kan men het beste vanuit verschillende camerastandpunten zo veel mogelijk foto's maken van: |
| |
- de totale habitus: zijkant, bovenkant en, schuin van onderen. |
| |
- de voorvleugels: voor de celstructuur. |
| |
- achterlijf van opzij, de punt en bovenkant: voor beharing en structuur |
| |
- borststuk schuin van achteren: voor beharing |
| |
- bovenkant borststuk: voor de structuur |
| |
- de kop van voren: voor structuur, beharing en kleur |
| |
- achterzijde van het borststuk: voor structuur en beharing |
| |
- voor- en achterpoten: voor structuur, beharing en kleur. |
| |
- antenne: voor structuur en kleur, vooral bij een mannetje van belang |
|
| Fotografeer in de zwaarst mogelijk resolutie zodat sterkte (digitale) uitvergroting mogelijk is. |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| --- |
| Planning beschrijving wilde bijen en bijengeslachten en het bevorderen van bijen in tuinen. |
| Het was steeds mijn bedoeling om een herkenningstabel /zoekkaart voor wilde bijen te maken. Daar is nu een begin mee gemaakt. |
| Bij de zoekkaart gaat het er in de eerste plaats om bijengeslachten te kunnen herkennen. |
| De bijengeslachten zijn gelinkt met de overzichten van soorten. Het gaat hier in de eerste plaats om soorten, die nog in Nederland voorkomen en niet extreem zeldzaam zijn. Naar schatting gaat het om ca. 200 soorten wilde bijen. |
| De namen van bijensoorten die nog niet op de zoekkaart zijn beschreven, zijn voorlopig met een link aan andere websites gekoppeld. |
Dit jaar wordt de beschrijving van de soorten voortgezet en verder gewerkt aan de zoekkaarten voor soorten.
|
| Nu het conceptstadium van deze zoekkaart achter de rug is, wordt ook een begin gemaakt met correcties en kleine aanpassingen. Dit is ca. eind december 2012 voltooid. Taalcorrecties worden onder meer uitgevoerd door Nellie Spies uit Nijmegen. |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| -- |
| Verantwoording Zoekkaart voor wilde bijen, drachtplanten (www.drachtplanten.nl) en www.bijenhelpdesk.nl |
| De zoekkaart is in de eerste plaats gebaseerd op eigen onderzoek en veldwerk. |
| - Doctoraalonderzoek naar Maskerbijen in Nederland (Rijksmuseum van Natuurlijke Historie Leiden (1980-1984) |
| - Onderzoek van de spoorwegvegetatie bij de Adviesgroep Vegetatiebeheer (1982-1990) |
| - Promotieonderzoek naar stedelijk groen en wilde bijen (Alterra/Wageningen Universiteit) (1990-2000) |
| - Daarna door veel veldwerk. |
|
Vliegtijden
Voor vliegtijden is ook gebruik gemaakt van de Voorlopige Atlas van de Nederlandse bijen (Peeters, M.J., I.P. Raemakers & J. Smit 1999). Zie: http://www.repository.naturalis.nl/document/46387 (laadtijd 30-90 sec.). De uiterste vliegperioden zijn buiten beschouwing gelaten. De meeste bijen vliegen in zeer geringe aantallen 1 of 2 weken eerder dan de bijenkalender aangeeft en ze vliegen over het algemeen ook nog een aantal weken door, eveneens in zeer kleine aantallen. |
| Om in de behoefte te voorzien en gehoor te geven aan de vele verzoeken die vooral tijdens lezingen en workshops zijn gedaan, wordt voor een deel volstaan met linken naar foto's die onder meer op http://www.wildbienen.de en andere websites zijn geplaatst. Verder zal er ook gebruik worden gemaakt van www.soortenbank.nl ( voor het gemak van de gebruiker zijn de teksten met toestemming van naturalis op deze website geplaatst). |
| Sommige foto's komen van Wikipedia Commons. De overige foto's van internet zijn door verschillende auteurs belangeloos en met veel enthousiasme beschikbaar gesteld. Sommige foto's, vooral de detailfoto's zijn genomen van eigen collectiemateriaal, dat is verzameld in de periode 1980-2000. |
| Juistheid van namen bij foto's |
| Er wordt vanuit gegaan dat de bijennamen bij foto's van andere auteurs juist zijn (ze zijn zo goed mogelijk gecontroleerd), maar waarschijnlijk is het grootste gedeelte van de bijen aan de hand van deze foto's niet op naam te brengen. Dus foto's kunnen zeer misleidend zijn! Maar desondanks geven ze wel een goed tot redelijk habitusbeeld. Voor exacte determinatie is een loep of een stereomicroscoop in de meeste gevallen noodzakelijk. |
| |
| |
| |
| |
| |