Sluit deze pag. met kruisje rechts boven!-
14 KLASSE DER DROGE GRASLANDEN OP ZANDGROND (KOELERIO-CORYNEPHORETEA)
Referentie beheertype: G3 (en G4) -- Overwegend droge, voedselarme tot iets voedselrijke, zwakzure tot kalkrijke bodems
Deze pagina is bedoeld om een indruk te krijgen hoe drachtplanten in plantengemeenschappen onder min of meer natuurlijke of ongestoorde omstandigheden voorkomen. Dat is meestal in natuurreservaten en terreinen die langdurig ecologisch worden beheerd. Daarbuiten gaat het meestal om verarmde fragmenten van zulke plantengemeenschappen waarin vaak alleen de algemene plantensoorten voorkomen.
Omschrijving: Graslanden en pioniervegetaties op droge voedselarme tot vrij schrale, meestal humusarme tot humusloze, zure tot kalkrijke zandgrond. Komt, "compleet" of fragmentarisch in alle zandgebieden en droge zandige milieus voor (duinen, binnenland, langs rivieren, stedelijk gebied, industriegebieden, spoorwegterreinen, wegbermen, kanaaloevers).  Het verschil tussen pionier- en graslandvegetaties is niet altijd scherp te onderscheiden. Door het verslepen van zandgrond zowel vanuit het duingebied, vanuit de pleistocene zandgronden naar klei en veen gebieden, voor aanleg van spoorwegterreinen en wegbermen komen fragmenten van deze vegetaties ook zeer frequent buiten hun natuurlijke areaal voor. Dit geldt ook voor terreinen die met zand uit zandwinnigsputten of zand afkomstig van andere projecten (aanleg van havens, kanalen) zijn aangelegd.
Deze klasse omvat zowel graslandvegetaties als pioniervegetaties. Op deze pagina wordt alleen een samenvatting gegeven van de graslandvegetaties: Verbond van gewoon struisgras (Plantagini-Festucion), Verbond der droge stroomdalgraslanden (Sedo-Cerastion), Verbond der droge kalkrijke duingraslanden (Polygalo-Koelerion). Het betreft meestal laagblijvende (tot ca. 30cm) vegetaties.
Beheer: Zonder maaibeheer of natuurlijke begrazing hebben alle vegetaties die onder deze klasse vallen de neiging om over te gaan in struweel- of bosachtige vegetaties. Als er geen natuurlijke krachten zijn die dat voorkomen, worden er in natuurgebieden vaak grote grazers ingezet. Buiten de natuurgebieden (bermen, grasvelden etc.) worden de vegetaties 1x per jaar gemaaid. Op industrie terreinen, havengebieden en spoorwegemplacementen wordt of werd de vegetatie in standgehouden door bedrijvigheid die gekoppeld is aan de aard van activiteiten. Waar de activiteiten worden gestaakt veranderen alle vegeties op al deze terreinen vrijwel zonder uitzondering in struweel en bosachtigebegroeiingen.
Literatuur
Weeda, E.J., H. Hoing, & J.H.J. Schaminée (1996). Koelerio-Corynephoretea. In: Schaminée, J.H.J., A.H.F, Stortelder & E.J. Weeda. De vegetatie van Nederland 3: Graslanden, zomen, droge heiden. Opulus press, Leiden: 61-144.
Weeda, J.H.J. Schaminée & L. van Duuren (2002). Atlas van Plantengemeenschappen in Nederland 2: Graslanden, zomen en droge heide. KNNV, Utrecht, pp. 223.
Schaminée, J. K.Sykora, N. Smits, M. Horsthuis, 2010. Veldgids plantengemeenschappen van Nederland. KNNV Uitgeverij, Utrecht, pp. 439.
 
Kwalitatief overzicht voornaamste soorten: voor een volledig overzicht zie Weeda et al. (1996)
Presentie soorten: XX groter dan 50%; X 20-50%; + kleiner dan 20%; + kleiner dan 5% --- * Bijenplant

Kenmerkende soorten van de klasse en orden
      14Aa1 Associatie van buntgras en heidespurrie
14A Buntgras-orde   14Aa Buntgras-verbond    
        14Aa2 Duin-buntgras-associatie
     
  14Ba Dwerghaver-verbond   14Ba1 Vogelpootjes-associatie
     
      14Bb1 Associatie van schapengras en tijm
14B Struisgras-orde   14Bb Verbond van gewoon struisgras
      14Bb2 Duin-struisgras-associatie
   
        14Bc1 Associatie van vetkruid en tijm
    14Bc Verbond der droge stroomdalgraslanden  
        14Bc2 Associatie van sikkelklaver en zachte haver
       
      14Ca1 Duinsterretjes-associatie

 

      
  14Ca Duinsterretjes-verbond 14Ca2 Kegelsilene-associatie

 

    
14C Fakkelgras-orde     14Ca3 Associatie van oranje steeltje en langkapselsterretje
       
      # 14Cb1 Duin-paardenbloem-associatie
    14Cb Verbond der droge, kalkrijke duingraslanden  
      # 14Cb2 Associatie van wondklaver en nachtsilene
De overige associaties zijn pioniervegetaties
 
 
 
Kenmerkende soorten van klasse en orde 14Bb1 14Bb2 14Bc1 14Bc2 14Cb1 14Cb2  
Buntgras Corynephorus canescens         + +  
Duinroosje * Rosa pimpernellifolia         X X  
Duinviooltje * Viola curtisii         + +  
Geel walstro Galium verum XX XX XX XX XX XX  
Gewoon biggenkruid * Hypochaeris radicata X XX          
Hazenpootje * Trifoloim arvense + X X +      
Kleine leeuwentand * Leontodon saxatilis + X + + + X  
Kleine steentijm * Satureja acinos         + +  
Kruipend stalkruid * Ononis repens         X X  
Liggende klaver * Trifolium campestre     X +      
Smal fakkelgras Koeleria macrantha         XX XX  
Ruw vergeet-mij-nietje Myosotis ramosissima         X +  
Viltganzerik * Potentilla argentea + + + +      
Vroege haver Aira praecox         X +  
Zandhoornbloem Cerastium semidecandrum + X X X X X  
Zandzegge Carex areanria X XX XX + XX XX  
               
               
Differentiërende soorten klasse en orde 14Bb1 14Bb2 14Bc1 14Bc2 14Cb1 14Cb2  
Akkerhoornbloem Cerastium arvense XX X XX XX      
Fijn schapengras Festuca ovina     X X      
Gewone rolklaver * Lotus corniculatus X X X X X X  
Gewone veldbies Luzula campestris XX XX X X X X  
Gewoon duizendblad * Achillea millifolium XX X XX XX      
Gewoon reukgras Anthoxanthum odoratum X X X X + X  
Gewoon struisgras Agrostis capillaris XX XX X X + +  
Grote tijm * Thymus pulegioides X + XX XX X X  
Hazenpootje * Triflolium arvense + X X +      
Jacobskruiskruid * Senecio jacobaea + X X X XX XX  
Lathyrus wikke Vicia lathyroides + X + + X X  
Muizenoor * Hieracium pilosella XX X X X X X  
Muurpeper * Sedum acre + X XX X      
Rood zwenkgras Festuca rubra XX XX XX XX X XX  
Schapenzuring Rumex acetosella XX XX     + +  
Smal fakkelgras Koeleria macrantha     + X X X  
Smalle weegbree * Plantago lanceolata XX XX XX XX      
Veldbeemdgras Poa pratensis X XX XX XX XX XX  
Veldereprijs Veronica arvensis + X X X X X  
Vroegeling * Erophila verna + + X X + +  
Zandmuur Arenaria serpyllifolia   + X X + X  
Zandpaardenbloem * Taraxacum laevigatum + X X X      
Einde overzicht kensoorten en differentiërende soorten van klasse en orde
              Naar top pagina
               
               

14Bb Verbond van gewoon struisgras (Plantagini-Festucion (Referentie bij beheertype G3)

              
Kenmerkende soorten verbond 14Bb1 14Bb2 14Bc1 14Bc2 14Cb1 14Cb2  
              Geen kensoorten verbond
Kenmerkende soorten associaties              
14Bb1 Associatie van schapengras en tijm (Festuco-Thymetum serpylli) 14Bb1 14Bb2 14Bc1 14Bc2 14Cb1 14Cb2  
Grasklokje * Campanula rotundifolia XX +          
Steenanjer * Dianthus deltoides X            
Wilde tijm * Thymus serpyllum X            
Differentiërende soorten                
Kleine bevernel * Pimpinella saxifraga XX +          
Moerasstruisgras Agrostis vinialis X +          
MILIEU: droge, voedselarme tot schrale, kalkarme tot kalkloze, zwakzure en humus arme binnenlandse, licht lemige zandgronden. Voornamelijk langs lintvormige landschapselementen
                Naar top pagina
                 
14Bb2 Duinstruigras-associatie (Festuca-galietum veri) 14Bb1 14Bb2 14Bc1 14Bc2 14Cb1 14Cb2 Geen kensoorten associatie
Gewoon struisgras Agrostis capillaris X X         "kensoort" voor duingebied
Schapenzuring Rumex acetosella X X         "kensoort" voor duingebied
Differentiërende soort                
Smal fakkelgras Koeleria macrantha   X          
MILIEU: kalkarme tot zwak zure, humusarme zandgrond. Voornamelijk in de binnenduinen.
                Naar top pagina
Overige soorten 14Bb1 en 14Bb2         Tientallen andere soorten van droge(re) bodems komen voor
Buntgras Corynephorus canescens + +          
Fijn schapengras Festuca ovina XX XX          
Gestreepte witbol Holcus lanatus X +          
Gewoon knoopkruid * Centaurea jacea X +          
Klein vogelpootje * Ornithopus perpusillus + +          
Knolboterbloem * Ranunculus bulbosus X X          
Struikhei* Calluna vulgaris X +          
Tandjesgras Danthonia decumbens X +          
Veldzuring Rumex acetosa X +          
Vroege haver Aira praecox + X          
Zandblauwtje * Jasione montana + +          
Einde Verbond van gewoon struisgras
                Naar top pagina
                 
               

14bc Verbond der droge stroomdalgraslanden (Sedo-Cerastion)(Referentie bij beheertype G4)

              
Kenmerkende soorten verbond 14Bb1 14Bb2 14Bc1 14Bc2 14Cb1 14Cb2  
Sikelklaver * medicago falcata     X XX      
Cipreswolfsmelk * Euphorbia cyparissias     + X      
Handjesgras Cynodon dactylon     + X      
Voorjaarsganzerik Potentilla verna     X X      
Voorjaarszegge Carex caryophyllea     X +      
Wilde averuit Artemisia campestris     + +      
Differentiërende soorten              
Echte kruisdistel * Eryngium campestre     X XX      
Kleine pimpernel * Sanguisorba minor     + X      
Knolboterbloem * Ranunculus bulbosus     XX XX      
MILIEU: overwegend droge, schrale, humusarme, basenrijke zandige en zavelige bodems op oeverwallen, rivierdijken en Spoordijken (1979-2000; nog?)
              Naar top pagina
               
Kenmerkende soorten associaties              
14Bc1 Associatie van vetkruid en tijm (Sedo-Thymetum pulegioidis) 14Bb1 14Bb2 14Bc1 14Bc2 14Cb1 14Cb2  
Gewoon breukkruid Herniaria glabra     + +      
Liggende ereprijs Veronica prostrate     X +      
Tripmadam * Sedum reflexum     X +      
Zacht vetkruid * Sedum sexangulare     X X      
zandwolfsmelk Euphorbia seguieriana     + +      
Differentiërende soorten              
Schapenzuring Rumex acetosella     X +      
MILIEU: Op relatief kalkarm zand.
                Naar top pagina
                 
14Bc2 Associatie van sikkelklaver en zachte haver (Medicagini-avenetum pubescentis) 14Bb1 14Bb2 14Bc1 14Bc2 14Cb1 14Cb2  
Brede ereprijs * Veronica austriaca       X      
Duifkruid * Scabiosa columbaria     + X      
Kleine ruit * Thalictrum minus     + X      
Sikkelklaver * medicago falcata     X XX      
Smal fakkelgras Koeleria macrantha     + X      
Veldsalie * Salvia pratensis     + X      
Differentiërende soorten              
Bevertjes Briza media     + X      
Goudhaver Trisetum flavescens     + X      
Kweek Elymus repens     X XX      
MILIEU: Op kalkrijk zand en lichte zavel
                Naar top pagina
                 
Overige soorten     14Bc1 14Bc2     Tientallen andere soorten van droge(re) bodems komen voor
Akkerwinde * Convolvulus arvensis     X X      
Gewoon knoopkruid * Centaurea jacea     + X      
Grasklokje * Campanula rotundifolia     + +      
Klein tasjeskruid Teesdalia nudicaulis     + +      
Klein vogelpootje * Ornithopus pepusillus     X +      
Kruipend stalkruid * Ononis repens ssp.repens     + +      
Overblijvende hardbloem Scleranthus perennis     X        
Ruw vergeet-mij-nietje Myosotis ramosissima     + +      
Vroege haver Aira preacox     X +      
Wilde tijm * Thymus serpyllum     X        
Zandblauwtje * Jasione montana     X        
Zilverhaver Aira caryophyllea     X        
                 
                 
Einde Verbond der droge stroomdalgraslanden
Naar top pagina
 
 

14Cb Verbond der droge kalkrijke duingraslanden (Polygalo-Koelerion)(Referentie bij beheertype G4)

              
Kenmerkende soorten verbond 14Bb1 14Bb2 14Bc1 14Bc2 14Cb1 14Cb2 Verb. heeft geen kensoorten
Ruige scheefkelk * Arabis hirsuta         + X  
Scherpe fijnstraal Erigeron acer         + X  
Differentiërende soorten                
Dauwbraam * Rubus caesius         XX XX  
Duinriet Calamagrostis epegeios         XX X  
Gewone rolklave r* Lotus corniculatus         XX XX  
Gewone veldbies Luzula campestris         XX XX  
Gewone vleugeltjesbloem Polygala vulgaris         X XX  
Grote tijm * Thymus pulegioides         XX XX  
Muizenoor * Hieracium pilosella         X XX  
Zachte haver Helictotrichon pubescens         X XX  
MILIEU: Overwegend droog (tot iets vochtig), voedselarm tot schraal, kalkrijk tot zwak kalkhoudend en humus houdend duinzand.
                Naar top pagina
                 
Kenmerkende soorten associaties              
14Cb1 Duin-paardenbloem-associatie (Taraxaco-Galietum veri) 14Bb1 14Bb2 14Bc1 14Bc2 14Cb1 14Cb2  
Kleine pimpernel * Sanguisorba minor         + +  
Zandpaardenbloem * Taraxacum laevigatum         XX X  
Zandviooltje Viola rupestris         X +  
Differentiërende soorten                
Fijn schapengras Festuca ovina         XX +  
Mannetjesereprijs * Veronica officinalis         XX +  
Ruig viooltje Viola hirta         X +  
Zeegroene zegge Carex flacca              
MILIEU: Overwegend droog tot iets vochtig, voedselarm tot schraal, kalkrijk tot zwak kalkhoudend duinzand.
                Naar top pagina
                 
14Cb2 Associatie van wondklaver en nachtsilene (Anthyllido-Silenetum) 14Bb1 14Bb2 14Bc1 14Bc2 14Cb1 14Cb2  
Bitterkruidbremraap Orobanche picridis           +  
Echt bitterkruid * Picris hieracioides         X X  
Nachtsilene Silene nutans         + X  
Oranjegele paardenbloem* Taraxacum oblicum         + +  
Voorjaarszegge Carex caryophyllea         X +  
Walstrobremraap Orobanche caryophyllacea         + +  
Wondklaver * Anthyllis vulneraria         + X  
Differentiërende soorten                
Gewoon duizendblad * Achillea milifolium         + X  
Grote ratelaar * Rhinanthus angustifolius         + X  
Kleine bevernel * Pimpinella saxifraga         + X  
Kleine ratelaar * Rhinanthus minr              
Knolboterbloem * Ranunculus bulbosus         + X  
Liggende asperge * Asparagus officinalis subsp.prostatus         + +  
Peen * Daucus carota         + XX  
Scherm havikskruid * Hieracium umbellatum         + XX  
MILIEU: Droog, vrij schraal door begrazing iets verrijkt, kalkrijk, maar humushoudend duinzand.
                Naar top pagina
                 
Overige soorten         14Cb1 14Cb2 Tientallen andere soorten van droge(re) bodems komen voor
Akkerhoornbloem Cerastium arvense         X XX  
Bosaardbe i* Fragaria vesca         + +  
Driedistel Carlina vulgaris         + +  
Gewoon biggenkruid * Hypochaeris radicata         + X  
Gewone eikvaren Polypodium vulgare         + X  
Kruipwilg * Salix repens         X X  
Muurpeper * Sedum arce         X X  
                 
Einde Verbond der droge kalkrijke duingraslanden
                Naar top pagina